Moje miasteczko położone jest w województwie świętokrzyskim, jego północnej części. Pierwsze wzmianki o Końskich pochodzą nawet z XI wieku, pisemne z XII. Końskie było miastem szlacheckim, zarządzanym przez rody Odrowążów, Małachowskich i Tarnowskich.
Jak można przeczytać na stronie www.sztelt.org.pl:
Końskie zostało założone w XII w. przez Odrowążów. Osada powstała w 1124 r. Protoplastą rodu był Prandota z Prandocina. W latach 1220-1224 Iwo Odrowąż, biskup krakowski, wybudował w Końskich kościół pod wezwaniem św. Mikołaja i ustanowił tu parafię. W XV w. kościół rozebrano, a w latach 1492-1520 powstał na jego miejscu nowy kościół parafialny, w stylu gotyckim. W XV w. Jan Długosz wymienia Końskie jako własność Tobjasza i Krzesława Odrowążów.
W połowie XVII w. Końskie z okolicznymi wsiami zakupił kasztelan sieradzki Rafał z Małachowic. Jego syn Stanisław, wojewoda poznański, rozszerzył stan posiadania. O rozwój miejscowości zabiegał Jan Małachowski, który w dokumencie z 1729 r., określił prawa i obowiązki mieszkańców Końskich. W tym też roku Końskie uzyskało zezwolenie na organizowanie jarmarków. Miasto było lokowane przez Augusta III w 1748 r. i uzyskało wówczas prawa miejskie. Właściciele dbali o rozwój miasta i nie ograniczali osadnictwa żydowskiego. Po śmierci Jana Małachowskiego w 1762 r. dobrami zarządzała jego żona Izabella. W 1777 r. dokonała ona podziału dóbr między synów. Najstarszy z braci Mikołaj Małachowski został właścicielem klucza koneckiego, huciskiego i modliszewickiego. Klucz konecki słynął wówczas z dobrze rozwiniętego przemysłu i rzemiosła. Tu wydobywano i przetapiano żelazo, które było dostarczane do odbiorców w niedalekiej okolicy. Żelazo z Końskich trafiło m.in. do rusznikarni kozienickiej w Starej Wsi. Dyrektor tejże fabryki skarżył się na złą jakość surowca oraz jego zawyżoną cenę. W Pomykowie w II połowie XVII w. działała szabelnia. W 1787 r. Końskie odwiedził król Stanisław August Poniatowski, a rok wcześniej król zatwierdził poprzednie przywileje miasta dodając prawo organizowania czterech jarmarków. W 1790 r. właścicielką miasta była Marianna Ewa Małachowska. W XVIII w. był to powiat opoczyński. Pod koniec XVIII w. do klucza koneckiego sprowadzono rzemieślników niemieckich, którzy specjalizowali się w produkcji broni palnej i amunicji altyleryjskiej. Wyprodukowane produkty sprzedawano w Warszawie, pojawiały się również w Gdańsku i Zamościu. Jacek Małachowski założył w Końskich manufakturę powozów. W 1814 r. dziedzicem Końskich był Stanisław Małachowski. Do dzisiejszego dnia można podziwiać barokowy pałac kanclerza J. Małachowskiego i park z zabudową.
W dobie Księstwa Warszawskiego utworzono powiat konecki z siedzibą w Końskich. Znajdował się on w departamencie radomskim. W 1836 r. powstała w mieście pierwsza średnia szkoła rządowa dla chłopców. W latach 1845-1866 Końskie było położone w guberni radomskiej, w okręgu koneckim. W 1860 r. właściciel miasta hrabia Włodzimierz Małachowski próbował sprzedać dobra skarbowi państwa za sumę 192 820 rubli i 17 kopiejek. Transakcja nie doszła do skutku. W 1867 r. utworzono powiat konecki. Końskie było siedzibą władz do 1975 r. W 1875 r. powstała w mieście pierwsza odlewnia Piotra Ławacza. W 1885 r. otwarto linię kolejową, która miała istotny wpływ na rozwój miasta.
W 1871 r. zmienili się właściciele Końskich. Zadłużony majątek kupił hrabia Jan Tarnowski i hrabia Mycielski. Dobra Końskie Wielkie obejmowały 9 folwarków. Rodzina Tarnowskich zarządzała majątkiem do 1945 r. Właściciele rozbudowali zespół pałacowo-parkowy wybudowany w XVIII w. przez Małachowskich.
W 1905 r. w Końskich miały miejsce rozruchy rewolucyjne. W 1913 r. Końskie zostało zaopatrzone w elektryczne oświetlenie, uruchomiono kino. 5 września 1914 r. do miasta wjechał konny oddział Legionów Józefa Piłsudskiego pod dowództwem Bieliny Prażmowskiego. 1 listopada oddział Polskiej Organizacji Wojskowej rozbił garnizon austriacki i w mieście ustanowiono władze polskie.
W Końskich w 1921 r. znajdowało się 321 zakładów i warsztatów, wszystkie czynne. W 135 zatrudniano pracowników, a w 186 pracował tylko właściciel. W zakładach zatrudniano 577 osób. W kolejnych latach nastąpił dalszy rozwój miasta. Słynne były koneckie zakłady odlewnicze, m.in. „Neptun” Mintza, „Słowianin” Mojżesza Hochberga, Szaji Kronenbluma. W 1948 r. zostały one znacjonalizowane.
3 września 1939 r. nastąpił pierwszy nalot na miasto. Niemcy uszkodzili dworzec i tory kolejowe. 8 września 1939 r. Końskie zostało zajęte przez Niemców, spalono w ten dzień synagogę. Tego też dnia odwiedził miasto Adolf Hitler. Dekretem Adolfa Hitlera z 26 października 1939 r. utworzono Generalne Gubernatorstwo. Jednym z czterech dystryktów był radomski. W skład dystryktu radomskiego wchodził powiat konecki w przedwojennych granicach. W okresie II wojny światowej okolice Końskich były schronieniem i terenem walk licznych grup partyzanckich działających na obszarze Ziemi Koneckiej m.in. majora Henryka Dobrzańskiego „Hubala”, a także Waldemara Szwieca „Robota”, Antoniego Hedę „Szarego” i Jana Piwnika „Ponurego”. W nocy z 31 sierpnia na 1 września 1943 r. Zgrupowanie „Robota” opanowało Końskie na kilka godzin bez strat własnych. Zlikwidowano kilku agentów gestapo, partyzanci zdobyli żywność i amunicję.
Chyba najciekawsze w Końskich są zabytki. Opowieść o tych obiektach zacznę przedstawiając te już nieistniejące.
Całkiem niedawno, zagłębiając się w historię miasta odkryłam, że na terenie miasta stała zarówno cerkiew, jak i synagoga. Zostały zniszczone w trakcie wojny, jednak zdjęcia zachowały się do dziś:
 |
| Cerkiew Ikony Matki Bożej Znamiennej źródło: www.fotopolska.eu |
Mówiąc o nieistniejących już obiektach nie można pominąć także Annotargu,pierwszego koneckiego sklepu wielopowierzchniowego:
Nie ma już także arkady ogrodowej:
Nawet altana zmieniła swój wygląd:
Kolejnym razem rzecz o teraźniejszych obiektach,
Pozdrawiam z nutką nostalgii,
A.
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz